نقش تغذیه آلی و زیستی در کاهش مصرف سموم کشاورزی
تغذیه آلی و زیستی با تقویت خاک، افزایش فعالیت میکروارگانیسمهای مفید و بالا بردن مقاومت طبیعی گیاه، به کاهش مصرف سموم و تولید محصول سالم کمک میکند.
در سالهای اخیر هزینه بالای سموم کشاورزی، کاهش کیفیت برخی نهادهها و افزایش نگرانیها درباره سلامت محصولات کشاورزی، باعث شده بسیاری از کشاورزان به دنبال راهکارهایی باشند که بتوانند وابستگی باغ و مزرعه را به مصرف مداوم سم کاهش دهند.
اخبار سبز کشاورزی؛ واقعیت این است که در بسیاری از موارد، دلیل اصلی افزایش آفات و بیماریها فقط حضور عامل بیماریزا نیست؛ بلکه ضعف عمومی گیاه و خاک است. گیاهی که تغذیه متعادل نداشته باشد، ریشه ضعیفی داشته باشد یا تحت تنش مداوم قرار بگیرد، بسیار سریعتر در معرض حمله آفات و بیماریها قرار میگیرد.
در طبیعت نیز معمولاً گیاهان سالم و قوی مقاومت بیشتری نسبت به تنشها دارند. درختی که سیستم ریشهای فعال، تغذیه مناسب و تعادل فیزیولوژیک مطلوب داشته باشد، بهتر میتواند در برابر قارچها، کنهها، آفات مکنده و بسیاری از بیماریها مقاومت کند.
متأسفانه در برخی باغها سالها مصرف سنگین کودهای شیمیایی و سموم، بدون توجه به سلامت خاک، باعث شده فعالیت میکروارگانیسمهای مفید کاهش پیدا کند. خاکی که از نظر زیستی ضعیف شده باشد، توان طبیعی خود را برای حمایت از گیاه از دست میدهد و در نتیجه باغدار ناچار میشود دفعات بیشتری از سم استفاده کند.
اینجاست که اهمیت تغذیه آلی و زیستی مشخص میشود. استفاده از مواد آلی، باکتریها و قارچهای مفید، جلبک دریایی، ترکیبات هیومیکی و سایر محرکهای زیستی میتواند به احیای خاک و افزایش مقاومت طبیعی گیاه کمک کند.
تغذیه آلی و زیستی تنها نقش کوددهی ندارد؛ بلکه در واقع به فعال شدن چرخه حیات خاک کمک میکند. افزایش فعالیت میکروارگانیسمهای مفید باعث بهبود جذب عناصر غذایی، توسعه ریشه و افزایش تحمل گیاه نسبت به تنشهای محیطی میشود.
زمانی که گیاه در شرایط تغذیهای مناسب قرار بگیرد، دیواره سلولی قویتر، رشد متعادلتر و سیستم دفاعی فعالتری خواهد داشت. چنین گیاهی معمولاً کمتر دچار تنش شده و شدت خسارت آفات و بیماریها در آن کاهش پیدا میکند.
در نخل خرما، تغذیه اصولی و تقویت خاک میتواند نقش مهمی در کاهش خسارتهایی مانند کنه تارتن، ضعف خوشه، خشکیدگی و تنش گرمایی داشته باشد. در مرکبات نیز بسیاری از مشکلاتی که باغداران با آن روبهرو هستند، از جمله ضعف رشد، سرخشکیدگی و حساسیت بالا به بیماریها، ارتباط مستقیمی با وضعیت تغذیه و سلامت ریشه دارد.
البته باید توجه داشت که تغذیه آلی جایگزین کامل سموم نیست؛ بلکه هدف اصلی آن کاهش وابستگی به مصرف بیرویه سم و افزایش مقاومت طبیعی گیاه است. در بسیاری از مواقع، زمانی که باغ از نظر تغذیه و وضعیت خاک در شرایط مطلوب قرار داشته باشد، نیاز به دفعات مکرر سمپاشی نیز کاهش پیدا میکند.
امروزه در کشاورزی پیشرفته دنیا، نگاه اصلی به سمت تولید محصول سالم، حفظ سلامت خاک و کاهش مصرف نهادههای شیمیایی حرکت کرده است. این موضوع علاوه بر کاهش هزینههای تولید، نقش مهمی در سلامت مصرفکننده و افزایش قابلیت صادرات محصولات کشاورزی نیز دارد.
کودهای آلی، زیستی ،معدنی نیز با همین رویکرد طراحی شده است؛ مجموعهای که علاوه بر تأمین عناصر غذایی، حاوی ترکیبات مؤثر در تقویت خاک، افزایش فعالیت میکروارگانیسمهای مفید و کاهش تنشهای محیطی است. بسیاری از نخلداران و باغداران گزارش کردهاند که پس از استفاده اصولی از این ترکیبات، وضعیت عمومی درختان بهتر شده و شدت برخی مشکلات و تنشها کاهش یافته است.
کشاورزی آینده، کشاورزی مبتنی بر سلامت خاک و تقویت طبیعی گیاه است؛ زیرا هرچه خاک زندهتر و گیاه قویتر باشد، نیاز به مصرف مداوم سموم نیز کمتر خواهد شد.
خاک سالم، گیاه سالم و محصول سالم، سه ضلع اصلی کشاورزی پایدار هستند.
دکتر اصغر وطنخواه
09175102628
