هاوانا زیر آوار زباله؛ بحرانی که سلامت پایتخت کوبا را تهدید میکند
بحران انباشت زباله در هاوانا، پایتخت کوبا را به مرز فاجعه بهداشتی کشانده است. کمبود سوخت و تحریمها چگونه شهر را به تسخیر پسماندها درآورده است؟
«خوزه فرناندز زالدیوار»، پیرمرد ۷۹ سالهای که با جاروی دستی خود در بلوار «سن رافائل» هاوانا به دنبال لقمهنانی است، تنها با انبوهی از زباله روبهرو نیست؛ او با آیندهای مبهم در پایتختی دستوپنجه نرم میکند که آرامآرام در تپههای پسماند غرق میشود.
وقتی او به خانهاش در قلب هاوانا بازمیگردد، زبالهها نه فقط در خیابان، بلکه درست پشت درب ورودی خانهاش صف کشیدهاند. این تنها روایت یک شهروند نیست، بلکه داستان تلخ «بحران زباله در هاوانا» است که اکنون سلامت میلیونها کوبایی را به مخاطره انداخته است.
هاوانا؛ شهری در محاصره تپههای پسماند
تودههای انباشتهشده زباله که ارتفاع برخی از آنها به بیش از ۱.۲ متر میرسد، دیگر یک منظره موقتی نیستند؛ آنها به بخشی جداییناپذیر از سیمای شهر تبدیل شدهاند. گزارشها نشان میدهد در خیابان «سن مارتین»، زبالهدانیهای غیررسمی به طول ۱۱ خودروی پارکشده امتداد یافتهاند و عملاً پیادهروها را بلعیدهاند. سطلهای آبیرنگِ دولتی چنان در دل این کوههای زباله مدفون شدهاند که گویی هرگز وجود نداشتهاند. اکنون در هاوانا، لیفتراکها جای کامیونهای جمعآوری را گرفتهاند و بارانهای سیلآسا به جای شستن شهر، زبالهها را در سطح معابر پخش میکنند؛ آشفتگیای که پایانش تنها تعفن و آلودگی بیشتر است.
خطرات بهداشتی؛ وقتی زباله به قاتل خاموش تبدیل میشود
در نبود راهحلهای سیستمی، مردم خود دستبهکار شدهاند؛ اما به بدترین شیوه ممکن. آتشزدن زبالهها در خیابانها، دود سمی غلیظی را به ریههای شهروندان تزریق کرده است. مرکز علوم اعصاب کوبا صراحتاً درباره آسیبهای عصبی ناشی از این دود سمی، بهویژه برای کودکان، هشدار داده است.
کارشناسان بهداشت عمومی معتقدند با فرارسیدن تابستان، این انباشت پسماند و آبهای راکد، میدان را برای جولان حشرات موذی باز میکند. تب دنگی، چیکونگونیا، زیکا و لپتوسپیروز تنها گوشهای از بیماریهایی هستند که اکنون سایه سنگین خود را بر سر پایتخت کوبا انداختهاند؛ آن هم در شرایطی که سیستم بهداشت عمومی این کشور زیر فشاری تاریخی کمر خم کرده است.
چرا سیستم مدیریت پسماند کوبا فلج شد؟
سؤال اینجاست که چرا پایتخت یک کشور با چنین وضعیتی مواجه شده است؟ پاسخ در یک چرخه معیوب نهفته است:
- بحران سوخت: کمبود شدید بنزین برای حرکت ناوگان کامیونها، جمعآوری زباله را عملاً غیرممکن کرده است.
- فرسودگی تجهیزات: هاوانا به ۳۰ هزار کانتینر زباله نیاز دارد اما تنها ۱۰ هزار کانتینر در اختیار دارد که بسیاری از آنها فرسوده و غیرقابل استفادهاند.
- تحریمهای خارجی: کارشناسان به نقش تحریمهای سختگیرانه ایالات متحده در کاهش توان کوبا برای واردات تجهیزات زیرساختی و قطعات یدکی کامیونها اشاره میکنند. ماشینآلات اهدایی، مانند کامیونهای ژاپنی سال ۲۰۱۹، اکنون به دلیل نبود قطعات، در پارکینگها خاک میخورند.
با وجود تلاشهای محدود دولت برای اعزام نیروهای کمکی و سربازان برای جمعآوری پسماندها، واقعیت تلخ این است که هاوانا درگیر بنبستی شده است که فراتر از نظافت خیابانهاست؛ بنبستی که سلامت عمومی را به گروگان گرفته است.
