آیا حذف کوددهی در زمان تشکیل میوه تصمیم درستی است؟

یکی از باورهای اشتباهی که هنوز در میان برخی از باغداران و نخلداران دیده می‌شود این است که تصور می‌کنند پس از تشکیل میوه، دیگر نیازی به تغذیه درخت وجود ندارد و حتی ادامه کوددهی ممکن است مضر باشد. این دیدگاه در ظاهر ممکن است منطقی به نظر برسد، اما در عمل می‌تواند خسارت‌های جدی به عملکرد و کیفیت محصول وارد کند.  

در واقع، مرحله تشکیل و رشد میوه یکی از حساس‌ترین و مهم‌ترین دوره‌های نیاز غذایی درخت است. در این زمان، درخت وارد فاز سنگین مصرف انرژی می‌شود؛ زیرا باید علاوه بر حفظ ساختار خود، مواد غذایی لازم برای رشد، پر شدن و رسیدن میوه‌ها را نیز تأمین کند.  

اگر در این مرحله تغذیه به‌درستی انجام نشود، درخت ناچار می‌شود برای حفظ تعادل خود، بخشی از بار میوه را کاهش دهد. این فرآیند معمولاً به شکل ریزش میوه، کوچک ماندن محصول، کاهش کیفیت و حتی نارس ماندن بخشی از خرما یا میوه در مرکبات ظاهر می‌شود.  

یکی از عناصر کلیدی در این دوره، پتاسیم است که نقش مهمی در انتقال قندها، افزایش کیفیت میوه و بهبود رنگ و طعم دارد. همچنین کلسیم، منیزیم و ریزمغذی‌ها نیز در استحکام بافت میوه و کاهش ریزش نقش اساسی دارند. کمبود هر یک از این عناصر در زمان تشکیل میوه می‌تواند مستقیماً بر کیفیت نهایی محصول تأثیر بگذارد.  

از سوی دیگر، ریشه درخت در این دوره همچنان فعال است و نیاز به تأمین مداوم مواد غذایی دارد. اگر خاک فقیر باشد یا تغذیه متوقف شود، جذب عناصر غذایی کاهش یافته و درخت وارد تنش تغذیه‌ای می‌شود. این تنش به‌طور مستقیم بر عملکرد میوه تأثیر منفی می‌گذارد.  

برخی از باغداران به اشتباه تصور می‌کنند که کوددهی در زمان میوه‌دهی باعث رشد رویشی اضافی و کاهش کیفیت محصول می‌شود. در حالی که اگر تغذیه به‌صورت اصولی، متعادل و هدفمند انجام شود، نه‌تنها باعث رشد رویشی غیرضروری نمی‌شود، بلکه به بهبود کیفیت و یکنواختی محصول کمک می‌کند.  

تجربه‌های میدانی در نخلستان‌ها و باغات مرکبات نشان داده است که مدیریت صحیح تغذیه در دوره تشکیل میوه، یکی از عوامل اصلی افزایش عملکرد و کاهش خسارت‌های اقتصادی است. درختانی که در این مرحله تغذیه متعادل دریافت می‌کنند، معمولاً خوشه‌های قوی‌تر، میوه‌های درشت‌تر و ریزش کمتری دارند.  

در مقابل، حذف تغذیه در این دوره، به‌ویژه در شرایط گرما، شوری خاک و کمبود آب، می‌تواند اثرات منفی چندبرابری داشته باشد. درختی که تحت تنش باشد و هم‌زمان تغذیه کافی دریافت نکند، توان کافی برای حفظ بار محصول را نخواهد داشت.  

بنابراین، به جای حذف کوددهی، باید به سمت مدیریت صحیح تغذیه حرکت کرد. یعنی انتخاب نوع کود مناسب، زمان‌بندی صحیح و استفاده از ترکیباتی که هم جذب خوبی دارند و هم به بهبود وضعیت خاک و ریشه کمک می‌کنند.  

در سال‌های اخیر استفاده از ترکیبات آلی و زیستی در این مرحله مورد توجه بسیاری از باغداران قرار گرفته است، زیرا این ترکیبات علاوه بر تأمین عناصر غذایی، به کاهش تنش‌های گیاه و افزایش مقاومت طبیعی آن کمک می‌کنند 

کود های  آلی–زیستی–معدنی (پک سبز) با همین نگاه طراحی شده که هدف آن تقویت تغذیه درخت در مراحل حساس رشد و کمک به افزایش کیفیت و پایداری محصول است. بسیاری از کشاورزان گزارش کرده‌اند که استفاده اصولی از این ترکیبات در زمان تشکیل میوه، تأثیر مثبتی بر کاهش ریزش و بهبود کیفیت داشته است.  

در نهایت باید گفت حذف کوددهی در زمان تشکیل میوه، نه‌تنها یک تصمیم علمی نیست، بلکه می‌تواند یکی از عوامل کاهش عملکرد در باغ باشد. راه درست، مدیریت علمی تغذیه در تمام مراحل رشد درخت است.  

 تغذیه اصولی در زمان درست، تفاوت بین محصول معمولی و محصول اقتصادی را رقم می‌زند.  

دکتر اصغر وطنخواه  09175102628