هشدار دکتر یداله سهرابی درباره طغیان بیماریهای تنفسی در مدارس؛ اهمیت سواد سلامت دانشآموزان
دکتر یداله سهرابی، عضو شورای عالی نظام پزشکی کشور، از زنگ خطر بیماریهای تنفسی در مدارس و ضرورت ارتقای سواد سلامت دانشآموزان و پرهیز از داروی خودسرانه میگوید.
پاییز و فصل بازگشایی مدارس در سالهای اخیر همواره با موجی از نگرانیهای بهداشتی، از جهش ویروسهای سرماخوردگی و آنفلوانزا گرفته تا خطرات ناشی از سویههای جهشیافته تنفسی همراه بوده است؛ دغدغهای که مهار آن پیش از هر مداخله دارویی، نیازمند یک استراتژی آموزشی و مدیریتی منسجم است. در کانون این تحلیلها و چارهاندیشیهای حوزه بهداشت عمومی، چهرههای باسابقه جامعه پزشکی نقش کلیدی ایفا میکنند.
دکتر یداله سهرابی، رئیس سازمان نظام پزشکی شهرستان نوشهر و عضو برجسته شورای عالی نظام پزشکی کشور، از جمله مدیران و کارشناسانی است که همواره فراتر از چارچوبهای مطب، بر رویکرد «پیشگیریمحور» و نقش غیرقابلانکار سواد عمومی در مهار بحرانها تأکید داشته است.
او با سالها حضور میدانی در بدنه نظام سلامت و هدایت امور صنفی و تخصصی پزشکی در منطقه شمال کشور و تصمیمگیریهای کلان شورای عالی، رویکرد درمانمحورِ صرف را ناکافی دانسته و بر ارتقای بنیادین «سواد سلامت» در بستر آموزشوپرورش پافشاری میکند. سهرابی ارتقای سطح آگاهی عمومی دانشآموزان و خانوادهها را خط مقدم صیانت از نظام درمان کشور در فصول پرخطر میداند؛ دیدگاهی آسیبشناسانه که در آستانه موج تازه بیماریهای تنفسی، حاوی هشدارهایی صریح برای نظام آموزشی و والدین است.
زنگ خطر بیماریهای تنفسی؛ کلاس درس کانون شیوع است یا بستر آگاهی؟
با گرد هم آمدن همزمان صدها هزار دانشآموز در محیطهای آموزشی بسته و غالباً کمتهویه، فضا برای چرخش قطرات ویروسی و انتقال متقاطع عفونتها مهیا میشود. عضو شورای عالی نظام پزشکی با نگاهی ریشهای به این معضل فصلی، یادآور میشود که سلامت تنها به معنای عدم ابتلا به بیماری فیزیکی نیست، بلکه نیازمند بازتعریف یک مفهوم پایهای در ساختار تربیتی است: سواد سلامت دانشآموزان.
دکتر یداله سهرابی معتقد است سواد سلامت زمانی اثربخش خواهد بود که به معنای مهارت درک، ارزیابی و بهکارگیری اصول ساده مراقبتی در زندگی روزمره باشد؛ مهارتی که مدرسه باید بستر نهادینهسازی آن قرار گیرد، نه اینکه پس از بیمار شدن کودک، جامعه ناچار به پرداخت هزینههای سنگین درمانی شود.
سواد سلامت دانشآموزان؛ ضامن یادگیری پایدار و کاهش بار مراکز درمانی
دانشآموزی که با تب، بیحالی، ضعف و سرفههای مکرر در کلاس درس حاضر میشود، پیش از هر چیز انگیزه و بازدهی یادگیری خود را از دست میدهد و در مرحله بعد، همنیمکتیهای خود را با ریسک بالای سرایت مواجه میکند. رئیس نظام پزشکی نوشهر بر این باور است که ارتقای سطح بهداشت فردی باید از حالت یک توصیه اداری خشک به فرهنگ مسئولیتپذیری بدل شود:
- شکستن زنجیره در مبدأ: کودکی که یاد بگیرد چگونه از خود مراقبت کند، اجازه نمیدهد ویروس از کلاس درس به اعضای آسیبپذیر خانواده، بهویژه سالمندان و افراد مبتلا به بیماریهای زمینهای منتقل شود.
- آموزش رفتارهای خودحفاظتی مستمر: تمرکز بر شستوشوی اصولی دستها، استفاده از دستمال کاغذی هنگام عطسه و رعایت آداب تنفسی، اقداماتی کمهزینه اما با بازدهی پیشگیرانه بسیار بالاست.
سه الزام کلیدی بهداشت محیط در پاییز؛ از جریان هوا تا پرهیز از اضطراب
به باور سهرابی، رویکرد کادر آموزشی در مواجهه با اپیدمیهای فصلی نباید مبتنی بر القای ترس و تشویش در دانشآموزان باشد، بلکه باید با رعایت سه گام زیر، ایمنی کلاسها را تضمین کرد:
- مدیریت تهویه طبیعی: باز ماندن متناوب یا چندسانتیمتری پنجرهها جهت گردش متقابل هوا، درصد غلظت آئروسلهای ویروسی در فضای کلاس را به حداقل میرساند.
- پایش و ایزولهسازی محترمانه: اگر نشانههای حاد بیماری در دانشآموز دیده شد، کادر مدرسه باید ضمن حفظ آرامش و بدون برچسبزنی منفی، شرایط بازگشت محترمانه او به منزل را فراهم کنند.
- بهداشت سطوح مشترک: دستگیرههای در، میزها و شیرهای آبخوری نیازمند ضدعفونی منظم روزانه هستند.
هشدار صریح دکتر سهرابی درباره مصرف خودسرانه آنتیبیوتیکها
یکی از جدیترین چالشهایی که این عضو شورای عالی نظام پزشکی به آن اشاره میکند، عادت مخرب مصرف خودسرانه دارو توسط والدین با دیدن اولین نشانههای سرماخوردگی در کودکان است.
دکتر یداله سهرابی با تأکید بر اینکه قاطبه عفونتهای تنفسی این فصل دارای ماهیت ویروسی هستند، هشدار داد:
«آنتیبیوتیکها کمترین اثری بر نابودی یا کنترل ویروسها ندارند. تحمیل نابجای داروهای چرکخشککن به کودک نه تنها کمکی به درمان نمیکند، بلکه تعادل زیستی بدن را به هم زده و به معضل مرگبار “مقاومت ضدمیکروبی” در جامعه دامن میزند.»
درمان بیماریهای ویروسی پاییزه نیازمند استراحت، مصرف کافی مایعات گرم و در صورت بروز علائم هشداری همچون تنگی نفس یا تب پایدار، معاینه دقیق توسط پزشک معالج است.
خانه و مدرسه؛ دو بال سلامت نسل فردا
در جمعبندی این راهبرد، یداله سهرابی همکاری نهاد خانواده با مدیریت مدارس را حلقه مفقوده نظام سلامت برمیشمارد. سلامت دانشآموز صرفاً یک پرونده پزشکی فردی نیست، بلکه امنیت سلامت عمومی کشور به آن گره خورده است. سرمایهگذاری روی سواد سلامت فرزندانمان در مقطع کنونی، ضامن شکلگیری جامعهای سالمتر، آگاهتر و مقاومتر در برابر تهدیدات همهگیر آینده خواهد بود.
