هفت سال تحریم و دو جنگ اخیر چه بر سر بیماران خاص ایران آورد؟
زخم تحریم و جنگ بر تن ۳۵۰ هزار بیمار خاص ایرانی
تحریمها و دو جنگ اخیر چه تأثیری بر ۳۵۰ هزار بیمار خاص ایران گذاشته است؟گزارشی از چالش دارو، استرس جنگ و وضعیت بیماران اماس، تالاسمی، هموفیلی و ایبی
در حالی که جهان از بحرانهای انسانی سخن میگوید، ۳۵۰ هزار بیمار خاص ایرانی سالهاست زیر فشار همزمان تحریمها و جنگ با مشکلات جدی در درمان و دسترسی به دارو روبهرو هستند.
این بیماران که شامل مبتلایان به اماس، تالاسمی، هموفیلی، بیماریهای کلیوی و ایبی هستند، طی سالهای اخیر علاوه بر کمبود برخی داروها و تجهیزات پزشکی، با استرس ناشی از درگیریهای نظامی و آسیب دیدن مراکز درمانی نیز دستوپنجه نرم کردهاند؛ شرایطی که به گفته فعالان حوزه سلامت، آثار آن بر روند درمان بیماران کاملاً محسوس است.
افزایش فشار بر ۳۵۰ هزار بیمار خاص در سایه تحریم و جنگ
فعالان حوزه سلامت میگویند تحریمهای وزارت خزانهداری آمریکا طی هفت سال گذشته دسترسی بیماران خاص به برخی داروها و تجهیزات پزشکی را با مشکل روبهرو کرده است. این وضعیت در کنار دو جنگ اخیر در ایران، فشار مضاعفی بر این گروه از بیماران وارد کرده است.
در جریان یکی از این درگیریها که ۴۰ روز به طول انجامید، برخی بیمارستانها و مراکز درمانی در نزدیکی محل اصابت موشکها آسیب دیدند و حتی یک مرکز دارویی نیز هدف حمله مستقیم قرار گرفت. هرچند فعالیت درمانی مراکز کشور متوقف نشد، اما شرایط جنگی دسترسی بیماران به خدمات درمانی را دشوارتر کرد.
بیماران اماس؛ افزایش ۳۰ درصدی مراجعه در روزهای جنگ
به گفته عبدالحسین هوشمند، مدیرعامل انجمن بیماران اماس ایران، استرس و اضطراب یکی از عوامل مهم در تشدید علائم این بیماری است. به همین دلیل در دوره جنگ اخیر، مراجعه بیماران اماس حدود ۳۰ درصد افزایش یافت.
در حال حاضر حدود ۱۲۰ هزار بیمار اماس در ایران زندگی میکنند که دو سوم آنها زنان هستند. استانهای تهران، فارس، اصفهان، آذربایجان شرقی و خراسان رضوی بیشترین تعداد مبتلایان را دارند.
هوشمند تأکید میکند بخش قابل توجهی از داروهای این بیماران در داخل کشور تولید میشود؛ بهگونهای که حدود ۹۰ درصد داروهای مورد نیاز اماس در ایران تولید داخلی دارد و بسیاری از بیماران نیز از همین داروها استفاده میکنند. با این حال آسیب دیدن برخی انبارهای دارویی در جریان جنگ، نگرانیهایی درباره دسترسی به دارو ایجاد کرد.
بیماران پروانهای؛ قربانیان خاموش تحریم دارویی
در میان بیماران خاص ایران، وضعیت بیماران مبتلا به ایبی یا بیماری پروانهای حساستر است. به گفته سیدحمیدرضا هاشمی گلپایگانی، مدیرعامل خانه ایبی، حدود ۱۲۰۰ بیمار پروانهای در کشور زندگی میکنند که برای مراقبت از پوست خود به پانسمانهای ویژه نیاز دارند.
این پانسمانها تنها توسط یک شرکت سوئدی تولید میشود و از سال ۱۳۹۷ به دلیل تحریمهای آمریکا ارسال آن به ایران متوقف شده است. در نتیجه بسیاری از بیماران برای تأمین این پانسمان حیاتی با مشکل مواجه شدند.
با این حال برخی از این تجهیزات با همکاری نهادهای بینالمللی مانند یونیسف تهیه شده و در اختیار بیماران قرار گرفته است. در دوره جنگ اخیر نیز هزاران بسته دارویی و پانسمان برای این بیماران تهیه و از طریق پست به سراسر کشور ارسال شد.
تالاسمی؛ آمار نگرانکننده قربانیان تحریم
مشکلات بیماران تالاسمی نیز طی سالهای اخیر افزایش یافته است. طبق اعلام انجمن تالاسمی ایران، حدود ۲۳ هزار بیمار تالاسمی در کشور وجود دارند و استان سیستان و بلوچستان بیشترین تعداد مبتلایان را دارد.
به گفته مسئولان این انجمن، از زمان آغاز دور جدید تحریمها در سال ۱۳۹۷ تاکنون بیش از ۱۵۰۰ بیمار تالاسمی جان خود را از دست دادهاند. از سوی دیگر دسترسی به داروهای جدید و روشهای نوین درمانی مانند ژندرمانی نیز برای این بیماران محدود شده است.
در زمان جنگ، توقف انتقال هوایی خون یکی دیگر از چالشها بود؛ چرا که حدود ۳۰ درصد خون اهدایی کشور به بیماران تالاسمی اختصاص دارد. با این حال افزایش اهدای خون توسط مردم در استانها کمک کرد تا کمبود جدی ایجاد نشود.
هموفیلی؛ تشدید خونریزیها در شرایط استرس
۱۵ هزار بیمار هموفیلی نیز از پیامدهای جنگ و تحریمها بیتأثیر نماندهاند. به گفته مسئولان کانون هموفیلی ایران، برخی داروهای جدید به دلیل تحریمها در دسترس بیماران نیست و آنها مجبورند از درمانهای قدیمیتر استفاده کنند.
استرس ناشی از شرایط جنگی نیز میتواند خطر خونریزی را در این بیماران افزایش دهد. در چنین شرایطی، تأمین خون و دارو اهمیت بیشتری پیدا میکند. مسئولان حوزه سلامت میگویند با ذخیره دارویی ششماهه و همکاری سازمان انتقال خون، از بروز بحران جدی جلوگیری شده است.
آینده درمان بیماران خاص در ایران
با وجود تمام چالشها، تولید داخلی بخشی از داروهای بیماران خاص توانسته تا حدی فشار تحریمها را کاهش دهد. بسیاری از داروهای مورد استفاده این بیماران در ایران تولید میشود و بخش زیادی از هزینهها نیز تحت پوشش بیمه قرار دارد.
با این حال کارشناسان حوزه سلامت معتقدند تحریمهای دارویی و آسیبهای ناشی از جنگ همچنان تهدیدی جدی برای سلامت بیماران خاص در ایران است؛ بیمارانی که ادامه زندگی آنها به دسترسی پایدار به دارو، تجهیزات پزشکی و خدمات درمانی وابسته است.
