شوک بزرگ به بازار کود؛ سفره ایرانیها در محاصره بحران تولید!
هشدار جدی درباره توقف عرضه اوره و بحران تولید کودهای کشاورزی در ایران؛ چگونه تنشهای منطقهای و گرانی مواد اولیه، امنیت غذایی کشور را تهدید میکنند؟
در حالی که توان فنی ایران برای تولید مدرنترین فرمولاسیونهای کودی جهان به ۹۵ درصد رسیده است، نایاب شدن مواد اولیه و توقف عرضه اوره، زنگ خطر را برای امنیت غذایی کشور به صدا درآورده است. آیا صنعت کود ایران میتواند از پس طوفان هزینهها و تنشهای منطقهای برآید؟
صنعت تولید کودهای کشاورزی در ایران این روزها در یکی از حساسترین پیچهای تاریخی خود قرار گرفته است. فرشاد طیاری، رئیس هیئتمدیره انجمن تولیدکنندگان کودهای کشاورزی، با ترسیم تصویری نگرانکننده از وضعیت فعلی، هشدار داد که ترکیبی از چالشهای داخلی و فشارهای بینالمللی، بقای این صنعت استراتژیک را تهدید میکند.
بحران در قلب پتروشیمیها؛ وقتی «اوره» نایاب میشود
علیرغم ظرفیتهای عظیم داخلی، طی دو هفته اخیر عرضه «اوره» بهعنوان حیاتیترین نهاده کودی کشور متوقف شده است. این اختلال که ریشه در کاهش تولید پتروشیمیها دارد، نهتنها مصرف مستقیم کشاورزان را تحت شعاع قرار داده، بلکه زنجیره تولید کودهای کشاورزی را که به اوره بهعنوان ماده اولیه وابسته هستند، فلج کرده است. علاوه بر اوره، تأمین «آمونیاک» و «اسید سولفوریک» نیز با محدودیتهای شدیدی روبرو شده که خروجی کارخانهها را به حداقل رسانده است.
طوفان جهانی قیمتها و سایه سنگین تنشهای منطقهای
بحران نهادهها تنها محدود به مرزهای ایران نیست. قیمت جهانی اوره در بازارهای اروپایی جهشی ۵۰ تا ۱۰۰ درصدی را تجربه کرده است. اما آنچه وضعیت ایران را پیچیدهتر میکند، موقعیت ژئوپلیتیک تنگه هرمز است. طیاری با اشاره به عبور ۳۱ درصد اوره و ۴۴ درصد گوگرد جهان از این مسیر، تأکید کرد که هرگونه تنش در این منطقه، ریسک تجارت و هزینههای بیمه جنگی را بهشدت افزایش داده و واردات مواد اولیه ضروری را برای تولیدکنندگان داخلی گرانتر از هر زمان دیگری کرده است.
هزینههای کمرشکن؛ از بستهبندی تا حملونقل داخلی
تولیدکنندگان اکنون با «سهگانه مرگبار» افزایش قیمت مواد پتروشیمی، رشد هزینههای بستهبندی و جهش کرایه حملونقل دستوپنجه نرم میکنند. این افزایش هزینهها در کنار کاهش نقدینگی کشاورزان، بازار را در وضعیت رکود تورمی قرار داده است. فروش اعتباری کود و تأخیر در وصول مطالبات، عملاً توان مالی شرکتها را برای جایگزینی مواد اولیه و تداوم تولید کودهای کشاورزی سلب کرده است.
درخواست تولیدکنندگان از دولت: پول نمیخواهیم، مسیر را باز کنید!
نکته قابل تامل در اظهارات رئیس انجمن تولیدکنندگان، نوع درخواست آنها از نهادهای حاکمیتی است. بخش خصوصی بهجای درخواست حمایتهای مالی مستقیم، خواستار رفع موانع اداری و تسهیل در تخصیص ارز، ثبت سفارش و تأمین پایدار انرژی است. به گفته طیاری، اگر دولت در تأمین مواد اولیه و انرژی پایداری ایجاد نکند، کسری دو میلیون تنی کود در سال جاری تشدید خواهد شد که پیامد مستقیم آن، کاهش عملکرد محصولات کشاورزی است.
هشدار نهایی: امنیت غذایی در لبه پرتگاه
کاهش مصرف کود به دلیل گرانی و عدم دسترسی، تنها یک مشکل اقتصادی برای کشاورز نیست؛ بلکه تهدیدی مستقیم علیه امنیت غذایی ۸۵ میلیون ایرانی است. با وجود تعهد تولیدکنندگان برای ایستادگی در سنگر تولید، بدون حمایتهای غیرمالی دولت و تسهیل زنجیره تأمین، چشمانداز تولید کودهای کشاورزی در ماههای پیشرو تیره و تار به نظر میرسد./ کشاورز پلاس
