نامه جنجالی سازمان دامپزشکی؛ ماجرای صدور مجوز برای گوشت اسب و الاغ چیست؟
انتشار نامه‌ای اداری درباره گوشت تک‌سمیان موجی از شایعه ساخت. پیگیری‌ها نشان می‌دهد صدور مجوز گوشت اسب و الاغ کاملاً رد و پرونده مختومه است.
انتشار تصویر یک نامه اداری از سازمان دامپزشکی کشور درباره «کشتار و عرضه گوشت تک‌سمیان» در شبکه‌های اجتماعی، بار دیگر افکار عمومی و بازار پروتئین کشور را دچار شوک و ابهام کرد. هم‌زمانی این شایعات با فشار اقتصادی باعث شد عده‌ای این ماجرا را به کمبود گوشت قرمز در کشور گره بزنند.
با این حال، پیگیری‌های میدانی و صنفی نشان می‌دهد نه‌تنها هیچ مجوزی برای عرضه گوشت اسب و الاغ صادر نشده، بلکه فرآیند مطرح‌شده اساساً در دستور کار دستگاه‌های اجرایی قرار ندارد.
تکذیب صریح سازمان دامپزشکی: نامه‌ای اداری که وارونه تعبیر شد
در روزهای گذشته تصویری از مکاتبه سازمان دامپزشکی کشور خطاب به مدیران کل استانی دست‌به‌دست شد که در آن به شیوه مواجهه با استعلام‌های مربوط به پرورش و ذبح تک‌سمیان (اسب، قاطر و الاغ) اشاره شده بود. برخی کاربران فضای مجازی این نامه را به‌منزله چراغ سبز دولت برای ورود این گوشت‌ها به قصابی‌ها قلمداد کردند؛ برداشتی که از اساس اشتباه است.
یوسف سامانی‌پور، مدیر روابط عمومی سازمان دامپزشکی کشور، با تشریح پشت‌پرده این مکاتبه تأکید کرد: «هر فرآورده خام دامی برای ورود به چرخه مصرف، نیازمند طی چند مرحله تفکیک‌شده است؛ ابتدا احکام شرعی، سپس سیاست‌گذاری وزارت جهاد کشاورزی و در نهایت نظارت‌های بهداشتی دامپزشکی. این نامه تنها در پاسخ به استعلام‌های پراکنده برخی تولیدکنندگان یا صادرکنندگان در چند استان نوشته شده و تشریح کرده که بررسی چنین فرضیه‌ای حداقل نیازمند ۵ مرحله بررسی سفت‌وسخت است. در حال حاضر هیچ مجوزی در کار نیست و موضوع اصلاً در دستور کار سازمان قرار ندارد.»
ارتباط شایعه با کمبود دام؟ پای هیچ بحرانی در میان نیست
هم‌زمان با انتشار این شایعه، برخی گمانه‌زنی‌ها از ارتباط این موضوع با افت واردات یا بحران عرضه دام حکایت داشت؛ فرضیه‌ای که متولیان بهداشت دامپزشکی کشور آن را رد می‌کنند.
علیرضا اکبرشاهی، سرپرست معاونت بهداشت، پیشگیری و ایمنی غذایی سازمان دامپزشکی کشور، با رد هرگونه ارتباط میان این نامه و تنظیم بازار گفت: «طرح این موضوع هیچ ارتباطی با کمبود دام در کشور ندارد. درخواست‌های موردی مطرح‌شده صرفاً به الگوی مصرف برخی اقلیت‌های دینی در مناطق محدودی از کشور مربوط بوده است. تاکنون هیچ مجوز، موافقت یا اقدام اجرایی برای کشتار و عرضه گوشت تک‌سمیان صادر نشده و با هرگونه ذبح یا توزیع خارج از ضوابط بهداشتی، از طریق مراجع قضایی با قاطعیت برخورد می‌شود.»
صنف گوشت قرمز: عرضه گوشت نامتعارف در قصابی‌ها غیرممکن است
اصناف و بازاریان نیز صدور چنین مجوزهایی را در ساختار بازار ایران ناممکن می‌دانند. ساختار نظارتی و الزامات ذبح اسلامی اجازه ورود گوشت‌های خارج از عرف را به چرخه خرده‌فروشی نمی‌دهد.
علی‌اصغر ملکی، رئیس اتحادیه تهیه‌کنندگان و توزیع‌کنندگان گوشت قرمز، با تأکید بر اینکه پرونده ورود گوشت تک‌سمیان به بازار از نگاه صنف منتفی است، توضیح داد: «در بازار رسمی ایران فقط گوشت گوسفند و گوساله توزیع می‌شود. اقلیت‌های دینی هم ضوابط ویژه و مراسم خود را دارند. گوشتی مثل بوفالو یا گاومیش هم اگر مصرف شود، عمدتاً در صنایع تبدیلی و فرآورده‌های خاص است و مجوز عرضه آن‌ها در قصابی‌ها داده نمی‌شود. در مورد اسب و الاغ نیز نه‌تنها مجوزی داده نشده، بلکه موضوع حتی قابلیت طرح و بررسی هم ندارد.»
وضعیت واقعی بازار؛ کاهش کشش خرید به جای کمبود گوشت
ملکی درباره وضعیت فعلی قیمت‌ها و حجم تقاضا خاطرنشان کرد:
- بازار گوشت قرمز طی هفته‌های اخیر نوسان قیمتی خاصی نداشته و کالا در بازار موجود است.
- به دلیل کاهش قدرت خرید خانوار، تقاضا افت کرده و خریداران خریدهای خود را مدیریت می‌کنند؛ بنابراین ادعای نایاب‌شدن گوشت و جایگزینی آن صحت ندارد.
- واردات و توزیع در میادین و فروشگاه‌ها متناسب با کشش واقعی بازار در حال انجام است.
فرآیند اداری، نه تصمیم اجرایی
بررسی مستندات نامه منتشرشده نشان می‌دهد که سازمان دامپزشکی تنها ضوابط سخت‌گیرانه خود را یادآوری کرده است؛ مواردی مانند ضرورت فتوای صریح شرعی، تعیین تکلیف در وزارت جهاد کشاورزی، استانداردهای صنعتی کشتارگاهی و بسته‌بندی مستقل. در نتیجه، خبر مجوز عرضه گوشت اسب و الاغ یک سوءتفاهم رسانه‌ای بوده و هیچ برنامه‌ای برای توزیع یا فروش این اقلام در سطح بازار کشور وجود ندارد.
